پیش از خرید دستگاه و ساخت سوله، باید بدانید مجوزهای لازم برای راه‌اندازی کارخانه کنسرو کدام‌اند و از کجا صادر می‌شوند. ترتیب درست مراحل از دوباره‌کاری، هزینه اضافه و تأخیر در شروع تولید جلوگیری می‌کند. این مقاله تصویر کلی مراحل را می‌دهد؛ چون قوانین و رویه‌ها ممکن است تغییر کنند، پیش از هر اقدام آخرین ضوابط را در درگاه ملی مجوزهای کشور و از سازمان غذا و دارو استعلام کنید.
۱. مجوز فعالیت (جواز تأسیس): جهاد کشاورزی یا صمت؟
طبق قانون تمرکز وظایف و اختیارات بخش کشاورزی در وزارت جهاد کشاورزی (۱۳۹۱) و آیین‌نامه اجرایی آن، صدور مجوز تأسیس و بهره‌برداری صنایع تبدیلی بلافصل کشاورزی، یعنی صنایعی که محصول کشاورزی را با یک مرحله تبدیل فرآوری می‌کنند، با وزارت جهاد کشاورزی است. در این قانون از عمل‌آوری و حفاظت میوه، سبزی و آبزیان از فساد نام برده شده است. سایر صنایع غذایی معمولاً از وزارت صنعت، معدن و تجارت مجوز می‌گیرند.
در این قانون به‌طور مشخص نامی از «کنسرو» نیامده است. برای همین، مرجع صدور جواز به نوع محصول و فرایند شما بستگی دارد؛ مثلاً کنسرو یک محصول کشاورزی ساده ممکن است با کنسرو چندجزئی یا غذای آماده متفاوت دسته‌بندی شود. پیش از ثبت درخواست، مرجع صدور را برای محصول خودتان در درگاه ملی مجوزها بررسی کنید.
۲. محل استقرار و استعلام محیط زیست
در روند صدور مجوزها، محل استقرار کارخانه از نظر ضوابط محیط زیستی هم بررسی می‌شود. این ضوابط برای هر نوع صنعت و هر منطقه متفاوت است. پیش از خرید یا اجاره زمین و سوله، از امکان استقرار کارخانه کنسرو در آن محل مطمئن شوید.
۳. پروانه بهداشتی تأسیس و بهره‌برداری
طبق قانون مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی (مصوب ۱۳۴۶)، تأسیس کارخانه تولید مواد غذایی منوط به گرفتن پروانه از وزارت بهداشت است. این پروانه از طریق سازمان غذا و دارو و معاونت‌های غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی صادر می‌شود و پیش‌نیاز آن داشتن مجوز فعالیت اقتصادی از مرجع ذی‌صلاح است. ساختمان، چیدمان و تجهیزات کارخانه باید با ضوابط بهداشتی این سازمان مطابقت داشته باشد.
۴. مسئول فنی
هر واحد تولید مواد غذایی باید مسئول فنی داشته باشد. بر اساس دستورالعمل مسئولین فنی سازمان غذا و دارو (بازنگری ۱۴۰۳):
- درخواست و صدور پروانه مسئول فنی از طریق سامانه TTAC سازمان غذا و دارو انجام می‌شود.
- بین مسئول فنی و واحد تولیدی قرارداد دست‌کم یک‌ساله لازم است و اعتبار پروانه تابع همین قرارداد است.
- مسئول فنی باید آموزش بدو کار و آموزش‌های سالانه را بگذراند.
- مدیرعامل نمی‌تواند هم‌زمان مسئول فنی همان واحد باشد.
طبق قانون، مسئول فنی باید دست‌کم مدرک کارشناسی در یکی از رشته‌های مرتبط داشته باشد.
۵. پروانه ساخت هر محصول و کد IRC
پس از گرفتن پروانه بهره‌برداری، برای هر فرآورده باید جداگانه پروانه ساخت گرفته شود و شماره آن روی بسته‌بندی درج شود. محصولات در سامانه TTAC ثبت می‌شوند و برای هر محصول شناسه IRC صادر می‌شود.
ترتیب کلی مراحل
- بررسی مرجع صدور و شرایط در درگاه ملی مجوزها
- انتخاب محل و استعلام‌های مربوط به آن
- گرفتن جواز تأسیس
- طراحی خط، ساخت یا اصلاح سوله و نصب ماشین‌آلات طبق ضوابط بهداشتی
- گرفتن پروانه بهداشتی و معرفی مسئول فنی
- گرفتن پروانه بهره‌برداری
- گرفتن پروانه ساخت و ثبت محصولات در TTAC
این ترتیب کلی است و در عمل بعضی مراحل هم‌زمان پیش می‌روند.
نقش طراحی خط تولید در گرفتن مجوزها
ضوابط بهداشتی روی چیدمان سوله، مسیر حرکت مواد و جنس تجهیزات اثر دارد. بهتر است طراحی خط و جانمایی دستگاه‌ها پیش از ساخت سوله انجام شود تا بعداً نیازی به تغییر نباشد. برای آشنایی با عوامل مؤثر بر بودجه پروژه، مقاله هزینه راه‌اندازی کارخانه کنسرو را بخوانید و برای دیدن خطوط تولید و درخواست مشاوره به صفحه خطوط تولید کنسرو سر بزنید.
