اولین سؤالی که هر سرمایه‌گذار صنایع غذایی می‌پرسد این است: هزینه راه‌اندازی کارخانه کنسرو چقدر است؟ پاسخ دقیق این است که یک عدد ثابت وجود ندارد. قیمت خط کنسرو ماهی با خط کنسرو قارچ یا رب گوجه‌فرنگی فرق زیادی دارد و حتی دو خط با محصول یکسان، بسته به ظرفیت و سطح اتوماسیون، هزینه‌های کاملاً متفاوتی خواهند داشت. در این مقاله عواملی را مرور می‌کنیم که قیمت خط تولید و کل هزینه راه‌اندازی را تعیین می‌کنند و در پایان می‌گوییم برای گرفتن یک برآورد دقیق چه اطلاعاتی باید آماده کنید.
هزینه راه‌اندازی کارخانه کنسرو از چه بخش‌هایی تشکیل می‌شود؟
هزینه‌ها را می‌توان در چند دسته اصلی دید:
- ماشین‌آلات خط تولید: از آماده‌سازی مواد اولیه (شستشو، پوست‌گیری، برش و پخت) تا پرکنی، دربندی، استریلیزاسیون، خنک‌کاری و بسته‌بندی نهایی.
- تأسیسات جانبی: دیگ بخار، تصفیه و سختی‌گیری آب، کمپرسور هوا، برق صنعتی و سیستم خنک‌کننده.
- زمین و سوله: ساخت یا اجاره سوله با کف، دیوار، زهکشی و تهویه مناسب صنایع غذایی.
- مجوزها: هزینه و زمانی که برای گرفتن مجوزهای فعالیت و پروانه‌های بهداشتی صرف می‌شود.
- سرمایه در گردش: مواد اولیه، قوطی یا شیشه، برچسب، کارتن، نیروی انسانی و هزینه‌های دوره راه‌اندازی.
در ادامه روی ماشین‌آلات تمرکز می‌کنیم، چون بیشترین تفاوت قیمت بین پروژه‌ها از همین بخش می‌آید.
۱. نوع محصول؛ مهم‌ترین عامل در قیمت خط تولید
هر محصول فرایند خودش را دارد و همین فرایند، فهرست دستگاه‌های خط را تعیین می‌کند:
- کنسرو ماهی و تن: پخت ماهی، تمیزکاری، پرکنی گوشت و افزودن روغن. جزئیات این خط را در صفحه خط تولید کنسرو ماهی ببینید. نکات خرید این خط را هم در مقالهٔ نکات مهم در خرید خط تولید تن ماهی آورده‌ایم.
- کنسرو قارچ: شستشو، اسلایس، بلانچ و پرکنی آب‌نمک. دستگاه‌های این خط در صفحه ماشین‌آلات خط فرآوری قارچ معرفی شده‌اند.
- حبوبات و صیفی‌جات مثل لوبیا، نخود فرنگی و ذرت: شستشو، پخت، خنک‌کاری و پرکنی سس یا آب‌نمک. به صفحه خط پخت صیفی‌جات سر بزنید.
- رب و محصولات خمیری: پرکنی با پرکن پیستونی و در خطوط ری‌پک، سیستم تخلیه بشکه.
هرچه آماده‌سازی محصول مرحله‌های بیشتری داشته باشد، تعداد دستگاه‌ها و در نتیجه هزینه خط بیشتر می‌شود. برای آشنایی با خطوط دیگر، مقالهٔ انواع خط تولید صنایع غذایی را بخوانید.
۲. ظرفیت تولید
ظرفیت معمولاً بر حسب کیلوگرم در ساعت یا تعداد قوطی در دقیقه تعریف می‌شود. با بالا رفتن ظرفیت، ابعاد دستگاه‌ها، توان موتورها و گاهی تعداد ایستگاه‌ها بیشتر می‌شود. نکته مهم این است که ظرفیت همه دستگاه‌های خط باید با هم هماهنگ باشد؛ اگر یک دستگاه کندتر از بقیه باشد، کل خط با سرعت همان دستگاه کار می‌کند. هنگام درخواست قیمت، هم ظرفیت مورد نیاز امروز و هم برنامه توسعه چند سال آینده را در نظر بگیرید.
۳. سطح اتوماسیون
خط کنسرو را می‌توان نیمه‌اتوماتیک یا تمام‌اتوماتیک طراحی کرد. در خط نیمه‌اتوماتیک بخشی از جابه‌جایی‌ها، مثل بارگیری سبد اتوکلاو یا چیدن محصول روی پالت، با نیروی انسانی انجام می‌شود. در خط تمام‌اتوماتیک این کارها را دستگاه‌هایی مثل لودر و آنلودر سبد و پالتایزر قوطی و شیشه انجام می‌دهند.
اتوماسیون بیشتر سرمایه اولیه را بالا می‌برد، اما وابستگی به نیروی کار، خطای انسانی و توقف‌های خط را کم می‌کند. برای ارزیابی این تصمیم، مقاله محاسبه نرخ بازگشت سرمایه پالتایزر را بخوانید.
۴. نوع ظرف: قوطی فلزی یا شیشه
نوع ظرف روی دستگاه‌های پرکنی، دربندی، شستشو و جابه‌جایی اثر مستقیم دارد. شیشه شکننده است و در انتقال، شستشو و پالت‌چینی به تجهیزات و تنظیمات متفاوتی نیاز دارد. اگر قرار است یک خط هر دو نوع ظرف یا چند اندازه ظرف را پوشش دهد، این را از ابتدا بگویید تا دستگاه‌ها با امکان تغییر فرمت طراحی شوند. برای نمونه، دستگاه شستشو و خشک‌کن قوطی و شیشه برای هر دو نوع ظرف ساخته می‌شود.
۵. استریلیزاسیون و پاستوریزاسیون
بیشتر کنسروها پس از دربندی باید فرایند حرارتی ببینند. نوع محصول، اندازه ظرف و ظرفیت تعیین می‌کند که از اتوکلاو استفاده شود یا پاستوریزاتور، و چند دستگاه لازم است. اتوکلاو از تجهیزات اصلی خط کنسرو است و اندازه و تعداد آن مستقیماً به ظرفیت تولید بستگی دارد.
۶. جنس و کیفیت ساخت دستگاه‌ها
جنس قطعاتی که با ماده غذایی تماس دارند، کیفیت جوشکاری، برند قطعات برقی و پنوماتیک و کیفیت تابلو برق، هم روی قیمت و هم روی عمر دستگاه اثر دارند. دستگاه ارزان‌تر ممکن است در هزینه اولیه صرفه‌جویی کند، اما توقف، تعمیر و ضایعات بیشتر در طول سال‌ها این صرفه‌جویی را از بین می‌برد. پیش‌فاکتورها را بر اساس هزینه کل مالکیت مقایسه کنید، نه فقط قیمت خرید.
۷. هزینه‌هایی که معمولاً از قلم می‌افتند
- حمل، نصب و راه‌اندازی دستگاه‌ها
- آموزش اپراتورها و نیروی فنی
- قطعات یدکی اولیه
- لوله‌کشی بخار و آب و کابل‌کشی بین دستگاه‌ها
- اصلاحات سوله برای کف، زهکشی و تهویه
- زمان و هزینه گرفتن مجوزها
هنگام مقایسه پیش‌فاکتورها بپرسید کدام‌یک از این موارد در قیمت آمده و کدام جداگانه حساب می‌شود.
برای گرفتن برآورد دقیق قیمت چه اطلاعاتی لازم است؟
هرچه اطلاعات دقیق‌تری بدهید، برآوردی که دریافت می‌کنید به هزینه واقعی نزدیک‌تر است. این موارد را آماده کنید:
- محصول یا محصولاتی که می‌خواهید تولید کنید
- ظرفیت مورد نیاز (کیلوگرم در ساعت یا قوطی در دقیقه) و تعداد شیفت کاری
- نوع و اندازه ظرف (قوطی یا شیشه و وزن خالص)
- سطح اتوماسیون مورد نظر
- ابعاد سوله و وضعیت تأسیسات موجود (بخار، آب، برق)
- دستگاه‌هایی که از قبل دارید و قرار است در خط بمانند
- زمان‌بندی مورد نظر برای راه‌اندازی
با این اطلاعات می‌توانید از طریق فرم صفحه خطوط تولید درخواست برآورد قیمت بفرستید.
جمع‌بندی
هزینه راه‌اندازی کارخانه کنسرو به نوع محصول، ظرفیت، سطح اتوماسیون، نوع ظرف، روش استریلیزاسیون و کیفیت ساخت دستگاه‌ها بستگی دارد. به جای مقایسه یک عدد کلی، فهرست دستگاه‌ها و خدمات هر پیش‌فاکتور را کنار هم بگذارید و هزینه کل مالکیت را در نظر بگیرید. برای دیدن خطوطی که نانو ماشین طراحی و می‌سازد، به صفحه خطوط تولید کنسرو سر بزنید.
